Myen Hpyen La lahkawng Damya hkap Mya

  01-08-2022 NING Laban hpang 1 ya shana hkying 7:30 pm ram hta Mung Hkawng N/Ht Laika Mare Lawu yang kaw Myen Hpyen La lahkawng Num kasha l...

Magup Sumhpa

July 22, 2022

 

KA-NI NANGHPAM A LABAU HPE MADA JAHPROI ( Daw - 1 )

Sawk Ka: Lapyaw Hkawng Ze ( NSLD )

Chyurum Wunpawng Amyu sha ni yawng ngwi pyaw hkam kaja nga mu ga ngu shawng shakram dat nngai.

Myu sha ni hpe katsi majan hte gasat shamyit nga ai ka-ni nanghpam hpyen a lam hpe ka na matu Ginjaw Ginra Ginwang Ginjaw Ka-ni Nanghpam pat jasan Ningtau Amu madu sa tsun shadut dat ai majaw, ngai ka taw nga ai sumrai ga baw hpe gan jahkring tawn nhtawm, ndai nanghpam hte seng ai ka ngau hpe ka hpang mat wa ai lam rai sai. Ka-ni nanghpam a lam mi nga tim, ndai kaw ka tawn da ai hkum tsup tang du sai ngu tsun mayu ai lam n rai nga ai. Laika ka ai wa mu sawk ai daram hpe ka tang madun tawn da ai lam sha rai na re. 

Ka-ni nanghpam a lam hpe tsun wa ga nga yang, Sinpraw ka-ang ginra nam maling shara mi hta nam kaw shi hkrai tu ai nampan hpun hpan langai mi rai nga ai. Dai nampan hpun kaw na pru ai naw gaw, manam pyaw ai hte shinggyim masha ni tsi mawan hku nna jai lang chye ai kaw nna, hpang daw de masha a matu myit pyaw tsi hku chye lang wa sai. Ndai a lam hpe ( B.C 5000 ) daram ten Mesopotamia dingdung daw ( Era ) Mungdan kaw nga ai Somarian amyu sha ni shawng chye hpang wa ai re lam hpe sawk tam lu nga ai. 




Dai kaw na lu su ai masha ni sha lu mari lang wa ai majaw, lu su sahti ni a lu sha hpan langai mi byin tai wa sai lam rai nga ai. Jut shara shagu chyam bra chye jai lang wa ai majaw, hpaga rung rai byin tai wa nna, hkai shatut la ai madang de du wa sai. Ka-ni hpe n'nan chye lu sha wa ai shaloi gaw, hkumhkrang hta makret machyi ai lam hpe hkyam sa lu ai majaw tsi hku nna akyu jashawn jai lang ai lam galaw ai. Ka-ni gaw, kalang lu sha hkrup yang matut manoi lu sha mayu ai rai nna, hpang jahtum ya byin ai kaw du hkra rai nga ai. Ndai zawn rai Ka-ni ya ni law htam wa ai majaw, hpaga yumga amyat tam ai hpaga gat lawk de du shang wa ai lam rai nga ai.


Munghpawm Myanmar Mungdan kata na ka-ni nanghpam manghkang kaba gaw, Myen mung de du shang wa ai Mung maden Britsh Colony nga kau da ai hkridun lam rai nga ai. 1825 ning hta English ni gaw lawu myen mung hpe shang maden zing ai. English ni gaw, Bungbeburma Company ( ဘုံဘေဘားမား ) Pi bing ngu ai n'li tum hpe la shang wa ma ai. Ka-ni  hkai na matu shara yu wa ai shaloi Sam Mung kaw shara htap htuk manu ai hpe mu mada lu ai majaw shawng n'nan Sam Mung kaw hkai hpang wa masai. 1885 ning hta English colony ni gaw, myen mung lahta daw hpe gasat zing madu lai wa sai. Myen mung kaw nga ai masha ni hpe ka-ni hkai na matu ladat hpan hkum hku nna tsun shadut wa ai lam nga sai. English ni gaw, ka-ni hpe madung dat ai majaw, ram ram lu su mat wa nga sai. Ka-ni hpe madung tawn nna majan gasat wa ai majaw Manchu Emperior hpe dang manga kau lu ai lam rai nga ai. 
Ka-ni nanghpam hpe wanglu wanglang asung jashawn jai lang wa ai majaw, Munkan Mungbawng Rapdaw (UN) kaw na ka-ni nanghpam hpe pat hkum ai wuhpung wuhpawng ni hku na jahpan hta tawn ai lam hta 1926 ning hta Sam Mung kaw na pru ai Ka-ni nanghpam ( Tan 370 ) , 1970 ning hta Shwitarigan ( Golden Triangle ) kaw na shaning shagu ka-ni nanghpam galaw shapraw ai _( Tan 600 - 700 ) lapran rai nga ai. Mugkan kaw ka-ni nanghpam galaw shapraw ai tsa lam shadang ( 50% ) rai nga ai.




1982 ning hta ( Shwe tari gan ) Golder triangle kaw na ka-ni galaw shapraw ai ( Tan 1,000) nga ai. 1987 ning hta galaw shapraw ai ( Tan 15750 ) du wa ai. Mungkan hta ka-ni nanghpam galaw shapraw ai lam hta tsa lam shadang ( 75% ) rai nga ai. 1990 ning hta ( Tan 25,000 ) rai nna, mungkan hta nanghpam galaw shapraw ai tsalam shadang ( 90% ) du mat ai. NDai zawn law dik ai ka-ni nanghpam hpe Wanleng dun 50  ( မီးရထားဲ 50 ) kaw bang ai shadawn shadang hte wa bung nga ai. Tsaban 20 ten ladaw ( 80 ) ning ten hta, Mungkan ting ka-ni nanghpam dut shalai mari ginlen ai hpaga gumhpraw American Gumhpraw wan sen 500,000 $ ( + ) rai nga ai. 1981 ning hta ka-ni katsing ( 1 kilogram ) gaw, Golden triangle kaw mari ai American $ ( 70 - 400) rai nga ai. Kaga Hiron hku na bai gram galaw shapraw na matu gaw,( 1kg ) byin na matu ka-ni katsing ( 10kg ) ram ra ai. Thailand Mungdan kaw 1 kg Hiron ka-ni manu gaw, ( $ 8000 ) rai nga ai. Sinna Europe mungdan de du mat ai shaloi gaw, 1kg Hiron a manu gaw tsalam shadang ( 3750 % ) amyat hpe lu ng ai.

You Might Also Like

0 comments

Sa Du Chyai Ai Masha Jahpan

Matut Mahkai Hkring Dat

Name

Email *

Message *

Flickr Images